OnzeWereld, februari 2010

Woord vooraf: Dit is een artikel over het fenomeen sekstoerisme, maar dan toegespitst op westerse oudere vrouwen die naar landen als Gambia trekken om zich daar te laten verwennen door veelal veel jongere Afrikaanse mannen, vaak nog jongens. De fotoreportage liet beelden zien van het fotobureau The Cover Story, van blanke (*) vrouwen die het intieme gezelschap zoeken van jonge zwarte mannen en daar een vergoeding voor op tafel leggen: behalve geld vaak ook kleding en eten.
Aanleiding voor deze publicatie was een column van de Nederlandse mediamaker en presentatrice Catherine Keyl, op haar website Catherine. Daarin vertelde ze positief over dit verschijnsel, dat ze had gesignaleerd dankzij een paar vriendinnen die zich goed hadden laten verwennen. Ze schreef dat het voor beide partijen een win-win was.
Ik schreef daar vervolgens een column over op de debatwebsite van BNN/VARA, Joop.nl, waarin ik de hypocrisie van Keyl aankaartte. (zie link en tekst onder dit artikel).
(JV, 2025)

(*) In de tijd van publicatie was het nog gebruikelijk om te spreken over ‘blank’, niet over ‘wit’. De terminologie is gehandhaafd.

JOHN VERHOEVEN

Westerse vrouwen reizen naar Gambia om in de armen te vallen van jonge Afrikanen die daar geld aan verdienen. Vrouw zoekt gigolo. Simpel. ‘Je struikelt zowat over de jongemannen, het is onmogelijk er niet mee in aanraking te komen’, zegt een van hen. Dus wat is eigenlijk het probleem?

Sekstoerisme, dat is toch een zaak van oudere rijke, westerse mannen en jonge, arme vrouwen of jongetjes? Dat beeld is eenzijdig: het is ook een zaak van oudere, westerse vrouwen en jonge, arme mannen, zo lezen we in een column van Catherine Keyl.
Er zijn natuurlijk verschillen. Zo zullen de mannen in kwestie hun avontuurtjes niet zo snel verwarren met echte liefde of ware romantiek. Het is prostitutie. Bij blanke vrouwen gaat dat kennelijk soms anders. ‘Eigenlijk was het meer zo dat er niet aan die jongetjes viel te ontkomen’, zegt een Nederlandse toeriste.

‘Ze waren best opdringerig en eerlijk is eerlijk, in Nederland zou je zoiets niet doen, maar je bent op vakantie en je denkt: laat ik eens aan een bijzondere manier van ontwikkelingshulp doen. Waarbij het mes aan twee kanten snijdt. Hij heeft plezier en ik heb plezier.’

Zo formuleert een vrouw het in een column van Catherine Keyl op haar website catherine.nl. (*) Daar is voor Catherine verder de kous mee af: het leven van de oudere alleenstaande vrouw gaat immers toch al niet over rozen, en wie zou haar dit pleziertje misgunnen? En oud worden we tenslotte allemaal: laten we er dus maar het beste van maken.

Is het wel zo eenvoudig? Ik denk van niet. De column van Catherine was voor mij aanleiding een reactie te publiceren op www.joop.nl, de debatwebsite van de VARA. In dat stuk ga ik in tegen de mythe dat hier sprake zou zijn van vrije wil, wederzijds plezier en onschuldig vermaak. Ook het stilzwijgen van al die hulporganisaties die zich sterk maken voor de strijd tegen ongelijkheid wordt aangestipt.

Tientallen reacties volgden. Daarin komen veel verschillende argumenten aan bod.

‘Het is hetzelfde verwerpelijke gedrag als die mannen die naar Thailand gaan, zich verschuilen achter de juridische leeftijd van de meisjes/vrouwen. Ze is 18, dan mag het toch” is dan het argument, terwijl ze zelf ruimschoots 3 x zo oud zijn of de 60 gepasseerd zijn’, reageert iemand op joop.nl. En: ‘Betaalde seks hebben is in alle gevallen prostitutie, ongeacht de leeftijd van degene die je betaalt’, zegt een ander op de site van Catherine.

Nuances in sekstoerisme

Sekstoerisme kan standaard op afwijzende reacties rekenen als het om oudere mannen en jonge meisjes gaat, maar in het omgekeerde geval blijkt er ineens ruimte te zijn voor allerlei nuances, zoals de onduidelijke leeftijd van de jongens en de goede bedoelingen van de dames. Geen enkele hulporganisatie lijkt zich de benarde positie van deze Afrikaanse mannen aan te trekken, terwijl ze zich – en terecht natuurlijk – wel inspannen voor de positie van meisjes in deze landen.

Een lezeres zegt daarover: ‘Voor het gemak maken velen er maar van dat vrouwen op alle gebieden onderdrukt worden. Niemand durft het in zijn hoofd te halen om daar tegenin te gaan, zelfs niet als ze met de neus op de feiten worden gedrukt en kunnen zien dat de verhoudingen niet kloppen. Er heerst in ons land een robuuste collectieve beschermstatus omtrent vrouwen en meisjes, waarbij mannen of jongetjes vaak het onderspit zullen delven.’

Mannelijke pedofielen

Het sekstoerisme is op zichzelf niet illegaal, tenminste zolang er geen sprake is van dwang en minderjarigheid. Dus wettelijk lijkt er niks aan de hand. Maar prostitutie is in de regel wél verboden. Betaling in natura of in geld, het maakt eigenlijk niet uit: de ongelijkwaardige relatie zou zonder vergoeding in de vorm van geld of goederen niet bestaan.

Nog een reactie: ‘Afgezien van de oude blanke vrouwen, zijn er natuurlijk ook genoeg oude mannelijke pedofielen die misbruik maken van het feit dat het gemiddelde weekloon in Ghana omgerekend één euro is. Dat Catherine Keyl serieus nog denkt dat ze de situatie kan goedpraten, bewijst voor mij dat ze of heel erg dom is, of over een volledig gebrek aan empathisch vermogen beschikt.’

Het debat op www.joop.nl was voor ons aanleiding dieper op dit onderwerp in te gaan. Je moet het zien om de aard van het fenomeen te kunnen beoordelen: vandaar de foto’s bij dit artikel. (**) De foto’s spreken, zoals dat heet, boekdelen. Veel betrokkenen (jongens en vrouwen) wilden zich niet laten fotograferen; dit is dus het topje van de ijsberg. Een paar dingen vallen op. Het leeftijdsverschil in deze romantische ontmoetingen is te groot om nog van geloofwaardige relaties te spreken. Dit zijn geen gelijkwaardige partners.

Dromen van een ‘penis car’

De vrouwen kunnen kiezen, de jongens gaan voor het geld. We zien ook dat de mannen er zich manmoedig doorheen lijken te slaan. Dat pleit voor hun acteertalent. Een van hen zegt tegen journalist Joost Bos, die met een fotograaf voor The Cover Story (TCS) op pad was: ‘Ik zou haar twee weken lang verwennen en zij zou me er goed voor betalen. De vrouw was oud genoeg om mijn moeder te zijn. Maar zolang ik ’s nachts aan een mooi meisje dacht en overdag droomde van een nieuwe auto, was het best te doen.’

Soms komt die droom uit. Al heel wat jonge Gambianen konden een auto kopen van het aldus verdiende geld en werden taxichauffeur. ‘Penis cars’ worden die auto’s genoemd. Veel andere mogelijkheden om te ontsnappen aan de uitzichtloosheid van het lokale bestaan zijn er niet. Een bestaan waarin geen ruimte is voor opleiding, een goede baan, een fatsoenlijk inkomen. Zoals bijna altijd, worden de hoertjes niet letterlijk gedwongen tot hun werk. En evenmin zijn ze altijd minderjarig – vaak zelfs niet. Maar legitimeert dat het gedrag van hoerenlopers, of het nu oudere heren zijn, of oudere dames? We zijn benieuwd naar uw mening.

(*) Het artikel is niet meer op de website van Katherine Keyl te vinden.

(**) Omwille van copyrights zijn deze foto’s hier niet gepubliceerd.

This work is licensed under CC BY-NC-SA 4.0

(Hieronder volgt mijn opiniestuk op de website van joop.nl.)

Catherine Keyl en de hoerenlopers

Oudere, blanke Nederlandse vrouwen moeten het soms jaren stellen zonder seks, en dat is natuurlijk geen pretje, lees ik in een column van Catherine Keyl op haar online magazine catherine.nl.

Tsja. “Life sucks” als je oud en seksloos bent. Dus wat doe je dan? In een stukje onder de wat neutrale titel “Toeristenseks” verhaalt Catherine van de seksuele escapades van oudere vrouwen in arme Afrikaanse landen als Ghana, Gambia en nog zowat plaatsen waar je gemakkelijk en goedkoop met een vakantiecharter naar toe kunt.

De dames lopen na aankomst meteen in de armen van jonge vriendjes die in ruil voor hun attenties, worden vergast op lekker eten, een goed bed en wat zakgeld. Catherine, zelf ook al van gevorderde leeftijd, heeft sinds kort weer een leuke vriend, lezen we op haar site, dus dit verhaal zal alleen kunnen slaan op haar minder fortuinlijke, eenzame vriendinnen. De jongens beleefden in die blanke, ervaren armen allerlei dingen, die ze in geen jaren beleefd hadden, noteert Catherine enthousiast uit de mond van haar bronnen. Die bronnen zelf kwamen na een weekje ook weer ‘helemaal herboren terug’ op Schiphol, want “ze hadden soms al jaren geen seks meer gehad” – een taboe dat Catherine hier graag doorbreekt.

‘De mijne was twee meter‘

Hoe oud die jongens zijn komen we niet aan de weet, daar waren de dames niet werkelijk in geïnteresseerd. Jong, jazeker. Maar te jong? Twaalf? Veertien? Ach, jongens van die leeftijd hebben soms al een gezin, laat Catherine een echte Afrikaan uitleggen. U begrijpt: de seksuele moraal in die landen is niet de onze, ze zijn daar allemaal vroeger rijp dan hier in de zompige koude polder, en ze lusten er allemaal wel pap van, al moet de snor soms nog doorbreken. “De mijne was twee meter, en hij zei dat ie achttien was, dus ik heb niet aan zijn antwoord getwijfeld”, zegt een van de dames. Het was nou niet bepaald eenvoudig om de jongens te negeren, je struikelde er zogezegd over. Dus wat is dan het probleem? Wat houdt je, als oudere, eenzame dame, dan nog tegen? Wat zeurt daar nou?

Vervang het woord ‘jongen’ door ‘meisje’ en het hele verhaal krijgt een andere sfeer. Vervang het woord ‘vriendin’ door “oudere man” en het zit scheef. Foute boel. Moeten we echt geloven dat die jongens liever met een abonnee van Plus naar bed gaan dan met de gemiddelde lezeres van Flair? Maar de vriendin van Catherine houdt stevig vast aan haar oogkleppen. “Eerlijk is eerlijk, in Nederland zou je zoiets niet doen” zegt ze, “maar je bent op vakantie en je denkt: laat ik eens op een bijzondere manier aan ontwikkelingshulp doen. Waarbij het mes aan twee kanten snijdt. Hij heeft plezier en ik heb plezier.’ Dat hij er ook plezier aan lijkt te beleven, zegt denk ik heel veel over de kwaliteit van die jongen als acteur en als prostitué – respect!

‘Alsof je seks hebt met je oma’

Er klopt natuurlijk niets van dit beeld. Het is allemaal al lang bekend, en diverse malen beschreven en gedocumenteerd: de dames zeggen dat de jongens het doen omdat ze het leuk vinden en dat lekkere eten en het toegestopte zakcentje beschouwen als – precies, een zakcentje, meer niet. Klinkt lekker luchtig. Maar we weten beter. Die jongens moeten zich vermannen — ogen dicht en gáán —, er vooral niet bij stilstaan. “Alsof je seks hebt met je oma”, hoorde ik ooit eens een van die jongens zeggen in een televisiedocumentaire. Ze komen uit straatarme gezinnen, er is geen normaal werk of een opleiding voorhanden, een zus, moeder of broer kan ziek zijn, er moeten rekeningen worden betaald van een school, de dokter, of de begrafenisondernemer wacht nog op zijn geld. Als de jongen de prostitutie ingaat dan hoeft zijn moeder niet, of zijn zus. Dat is hier de situatie.

Het lijkt wel of de vrouwen op dit punt een jaartje of dertig emancipatie hebben gemist. Mannen weten echt wel dat de verhalen die we dertig jaar geleden nog wel eens hoorden vertellen, over wederzijdse en diepe liefde met een veel jongere partner uit een straatarm land, vrijwel nooit kloppen. En dat er achter die façade altijd een sfeer van misbruik en grote ongelijkheid schuilgaat. Dit zijn geen leuke toy-boys die er vrij voor kiezen, dit is prostitutie uit noodzaak.

Genderprogramma’s: alleen voor vrouwen

Veel vrouwen zien dat kennelijk anders, te oordelen aan het vrolijke gebabbel bij catherine.nl.
Dat heeft misschien ook te maken met het feit dat de hulpindustrie enorm is gefocust op vrouwen en meisjes. Ik bedoel nu even niet dat de sector totaal is gefeminiseerd, dat de meeste werknemers in de hulpindustrie vrouw zijn – al is dat wel zo. Nee, ik bedoel dat er vrijwel geen organisatie is die zich inspant voor het specifieke lot van jongens en mannen in straatarme landen. Duizenden hulpprogramma’s over ‘gender’, over ongelijkheid en achterstelling op seksueel vlak, gaan feitelijk alleen over meisjes en vrouwen. Jongens en mannen, ze drinken te veel, slaan hun vrouwen, maken kinderen en laten die achter bij de arme moeders om rond te rijden in jeeps met stenguns waarmee ze anderen het leven zuur maken.

Jongens en mannen zijn het probleem, vrouwen en meisjes zijn de oplossing. Je moet wel een kindsoldaat worden voordat je als jongen de volle aandacht krijgt. Een organisatie als Plan Nederland heeft als slogan ‘Because I am a girl’. Dat trekt donateurs en hun centen, want wie is er nou tegen het helpen van meisjes? Precies.

Voorbeeld: Plan Nederland

Weet je wat: ik begin ook een hulporganisatie. Die noem ik, het voorbeeld van Plan Nederland indachtig, ‘Oplossing Gambia’.

De slogan hebben we al: “Because I am a boy’. ‘Oplossing Gambia’ gaat zich bezighouden met de problematiek van jongens en mannen, die, door de grote veranderingen in de maatschappij, hun traditionele rol als man in de lokale samenleving hebben zien verdwijnen. Een nieuwe rol is onbereikbaar want daarvoor is een opleiding nodig, rolvoorbeelden, een stimulerende omgeving, kortom: er is geld nodig.

Hoe zal het mijn nieuwe ngo vergaan? Ik durf wel te voorspellen hoe het afloopt. Er komt geen geld van donateurs, en er komt geen geld van de overheid. Er komt helemaal geen geld. ‘Oplossing Gambia’ heeft geen schijn van kans op financiële steun van grote partijen. Jongens komen pas in beeld als ze kindsoldaat zijn geweest – of erger. Tot dat moment kunnen ze alleen terecht bij verwelkte Hollandse hoerenlopers.

Link naar het artikel op Joop.nl van John Verhoeven, inclusief tientallen reacties

Naschrift:
De column van Catherine Keyl, waarin ze haar vriendin(nen) aan het woord laat over hun seksuele escapades, is niet meer online te vinden. Wel kwam de redactie van het meisjesmagazine Flair terug op de zaak, in een pittige column die hier nog te lezen is.

Dit artikel maakt deel uit van mijn persoonlijke journalistieke archief over globalisering, internationale samenwerking, en sociale bewegingen in de periode 2001-2010. De buitenlandse reportages, analyses, blogs en interviews werden vooral gepubliceerd in het maandblad OnzeWereld, maar verschenen ook elders (o.a. Trouw, De Volkskrant, Joop.nl en Sargasso.nl).