(Dit commentaar op het verschijnen van het rapport van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid WRR over de toekomst van Nederlandse armoedebestrijding, verscheen in onzeWereld, februari 2010).
Analyse van het WRR-Rapport ‘Minder pretentie, meer ambitie’.
John Verhoeven
INTRO
De WRR (Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid) presenteerde een nieuwe visie op ontwikkelingshulp, met daarin een centraal ontwikkelingsapparaat naar het voorbeeld van USAID, dat rechtstreeks onder de minister valt.
Blijft er dan nog wel iets te doen voor de Cordaids, ICCO’s, Hivossen en Novibs van dit land?
De toekomst van de Nederlandse ontwikkelingshulp heet ‘Minder pretentie, meer ambitie’. Die titel wordt waargemaakt: hier wordt een visie op de hulp geschetst die alomvattend wil zijn, voorbij de huidige kaders kijkt, en niet al op voorhand allerlei nuanceringen en praktische bezwaren inbouwt.
Een paar hoofdconclusies. De ontwikkelingshulp is anno 2010 te weinig gericht op ontwikkeling, en nog te veel op armoedebestrijding. Ontwikkeling vergt een ander setje gereedschappen dan het verlichten van de nood van de armsten. Voor effectieve ontwikkeling is een veel scherpere focus nodig; dus intensievere contacten met minder landen. Maximaal tien, in plaats van de 36 waar we nu nog actief zijn, denkt de WRR. Daarbij is een ‘professionaliseringsslag’ nodig, zegt de Raad. Een harde conclusie die niet lekker zal vallen bij de tientallen organisaties die al decennia met deze materie bezig zijn.
Naar een NLAID, zoals USAID
De WRR doelt dan onder meer op een ‘lerend systeem’ dat álle effecten van de hulp, ook de ongewenste, bestudeert en daar lering uit trekt. Dit vergt een organisatie die vanuit één punt aan te sturen is: een nieuwe overheidsdienst NLAID, naar het voorbeeld van andere grote hulplanden, zoals Groot-Brittannië en natuurlijk de VS met hun USAID….
Zo’n nieuwe hoofdrolspeler zal de rol van de traditionele hulporganisaties hoe dan ook marginaliseren. Al is het maar omdat steeds meer overheidsbudgetten naar deze nieuwe organisatie zullen worden getrechterd, in plaats van naar Cordaid, ICCO, Oxfam Novib, Hivos, en vele anderen. Het is maar de vraag hoe deze instellingen, die vaak ook nog een heleboel donateurs moeten behagen, kunnen meedraaien met deze wind. Maar er is hoop: de WRR ziet een NLAID dat specialiseert in ‘samenlevingsopbouw’. Laat dat nu al jaren het speerpunt zijn van minstens twee hulporganisaties, namelijk Hivos en Oxfam Novib.
HIVOS dan maar opheffen?
De vraag is dan of je deze deskundigheid kunt en wilt integreren in een overheidsapparaat, dat per definitie wordt aangestuurd door politieke krachten. Zouden Oxfam en Hivos gewoon in hun geheel moeten worden opgenomen in dat nieuwe apparaat? Of worden ze een soort onderaannemer voor NLAID? En worden ze dan voor de traditionele armoedebestrijding weer afhankelijk van de donaties van de burgers, zoals ooit in het begin?
Zover is het natuurlijk nog lang niet. Eerst moet het debat op gang komen over een sector die al jaren onder vuur ligt en die door opeenvolgende ministers steeds weer een andere kant werd opgejaagd. Het degelijke en tegelijk prikkelende rapport geeft een aantal cruciale voorzetten voor een breed debat dat al te lang op zich heeft laten wachten.
This work is licensed under CC BY-NC-SA 4.0
